تبلیغات
مدیریت دانش - مطالب محمد کیهانی

مدیریت دانش
با توجه ویژه به پیشرفت این رشته در ایران و معادل یابی فارسی برای واژگان

به وبلاگ  مدیریت دانش  خوش آمدید. چنانچه علاقه مند به همكاری هستید با ما تماس بگیرید.


¿نقش مدیریت دانش در توسعه نظام مشاوره مدیریت در كشور
سه شنبه 30 آبان 1385
امروز و دیروز اوّلین كنفرانس ملّی معماری مدیریت نوین (انجمن مشاوران مدیریت) در دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه برگزار شد. یكی از مقالاتی كه امروز توسط دكتر رادفر در این كنفرانس ارائه شد (ایشان به همراه دكتر جواد جاسبی این مقاله را نوشته بودند) «نقش مدیریت دانش در توسعه نظام مشاوره مدیریت در كشور» بود.

بعضی از نكاتی كه از این ارائه فهمیدم این بود كه:
1. به دلیل نبودن مراجع معتبر برای Data و تناقض در میان داده های موجود در منابع كنونی لازم است مشاوران منابع مشتركی از داده‌ها ایجاد كنند.
2. مشاوران لازم است برای پرهیز از دوباره كاری و تكرار اشتباهات گذشته تبدیل به سازمان های یادگیرنده شوند.
3. مشاوران بهتر است تجربیات خود را با یكدیگر به اشتراك بگذارند.

سؤالی كه فوراً به ذهنم رسید این بود كه مشاوران به چه انگیزه ای باید دانش خود را با یكدیگر به اشتراك بگذارند وقتی كه این دانش می تواند مزیت رقابتی آنها باشد و قوانین مالكیت معنوی هم حمایتی از آنها نمی كند؟ امّا قبل از اینكه این سؤال را كسی بپرسد یكی از مدیران انجمن مشاروان مدیریت اعلام كرد كه انجمن به دنبال روشی است كه مشاوران بتوانند ابتدا آوردة دانشی خود را در انجمن به نام خود به ثبت برسانند و بعد آن را در اختیار دیگران قرار دهند تا به این ترتیب حقوق مالكیت معنوی آنها حفظ شود.

نوشته شده در سه شنبه 30 آبان 1385 و ساعت 11:11 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿چند مطلب فارسی درباره مدیریت دانش
چهارشنبه 17 آبان 1385
امروز سری به كتاب فروشی های میدان انقلاب زدم و دو  كتاب فارسی درباره مدیریت دانش یافتم.

خانم فریبا عدلی كتابی تألیف كرده اند با عنوان «مدیریت دانش - حركت به فراسوی دانش». این كتاب چاپ 1383 یا 2005 است. انتشارات فراشناختی اندیشه (تلفن: 66951534) آن را به چاپ رسانده و قیمت آن 3600 تومان می باشد. هیچ گونه اطلاعاتی درباره خانم عدلی در این كتاب یافت نمی شود امّا در مقدّمه كتاب از آقای دكتر علاقه بند و آقای دكتر نوری خوش رودباری تشكّر كرده اند. كتاب خانم عدلی بیش از 280 صفحه دارد و به دو بخش كلّی «مفاهیم اساسی دانش و مدیریت دانش» و «مدیریت دانش در سازمان» تقسیم می شود. هنوز این كتاب را نخوانده ام ولی در نگاه اوّل به نظر می‌آید سطح علمی آن نسبتاً بالا است و یك واژه نامه خوب هم در انتهای كتاب وجود دارد.

آقای دكتر محمّد حسین لطیفی كتابی را ترجمه كرده است به نام «مدیریت دانش - موفقیت در اقتصاد جهانی مبتنی بر اطّلاعات» نوشته آلن رادینگ:

Knowledge Management: Succeeding in the Information-based Global economy
Alan Radding

ناشر این كتاب سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) است (تلفن: 4234842) و قیمت آن 1050 توامن می باشد. این كتاب 216 صفحه دارد و به نظر می‌آید از نظر علمی به پیچیدگی كتاب قبلی نباشد. الیته این كتاب خیلی بیشتر از كتاب خانم عدلی به جنبه های مربوط به تكنولوژی پرداخته است.


در پایان به دو مقاله فارسی در زمینه مدیریت دانش هم اشاره می كننم. آقای میثم نوروزیان مقاله ای درباره كاربرد مدیریت دانش در بخش دولتی نوشته اند كه می توانید آن را در اینجا بیابید. در ماهنامه دانشگاه تهران (مدت) شماره 52 تیر و مرداد 1385 نیز خانم زهرا اختر منش مقاله ای تحت عنوان توسعه مدیریت دانش در دانشگاه تهران نوشته اند كه البته نسبتاً كوتاه و كلّی است.

نوشته شده در چهارشنبه 17 آبان 1385 و ساعت 10:11 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿آقای خشایار جهانیان
دوشنبه 17 مهر 1385
در پی معرفی شركت مشاوران توسعه آینده، آقای خشایار جهانیان مدیرعامل محترم شركت InKnowTex  یا«پیشگامان فناوری اندیشه» با ما تماس گرفتند و ضمن ابراز علاقه‌مندی به مشاركت در وبلاگ شركت خود را به عنوان اوّلین شركت متمركز روی مدیریت دانش در ایران معرّفی كردند.

عضویت آقای جهانیان را در وبلاگ تبریك می‌گوییم. برای معرّفی شركت InKnowTex و دیگر مطالب ایشان منتظر هستیم.

نوشته شده در دوشنبه 17 مهر 1385 و ساعت 03:10 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿مشاوران توسعه آینده
چهارشنبه 22 شهریور 1385
شخصی به اسم امیر ذاكری ایمیل زدند و یك شركت ایرانی كه در زمینه مدیریت دانش كار می كند را معرفی كردند.

می تاندی سایت شركت مشاوران توسعه آینده را در اینجا ببینید:
www.moshaveran.net

مشتریان این شركت تا كنون عمدتاً دولتی بوده اند و مطالبی درباره كارهایی كه برای این مشتریان انجام داده اند در سایت پیدا می شود. این شركت اوّلین شركت ایرانی است كه من تا به حال دیده‌ام كه منحصراً متمركز روی مدیریت دانش است.

نوشته شده در چهارشنبه 22 شهریور 1385 و ساعت 12:09 ب.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿برترین تجربیات
سه شنبه 17 مرداد 1385

استان كویسین از شركت خودروسازی فورد می گوید:

كاش هرگز اسمش را این نگذاشته بودیم. بعضی از همكاران هنوز هم در برخورد با واژة "برترین تجربیات" دچار مشكل می شوند. از كجا بدانم برترین است؟ چیز بهتری وجود ندارد؟ برایم ثابت كنید كه برترین است! اینها سؤالهایی است كه مدام مجبور به پاسخگویی به آنها بوده‌ام. معمولاً بعد از مقداری بحث و مجادله آنها متوجّه می‌شوند كه برترین تجربیات چیزی نیستند جز یك بهبود در فرآیندهای كسب و كار كه امتحان خود را پس داده و می‌تواند دوباره مورد استفاده قرار گیرد. البته هنگام استفاده از برترین تجربیات در یك مورد جدید توقّع می رود كه كپی‌برداری صرف انجام نشود بلكه با تركیب دانش جدید با برترین تجربیات قبلی و نیز انجام تنظیمات لازم برای سازگاری با موقعیّت كنونی، اعمال برترین تجربیّات موجب ایجاد تجربیّات برتر از قبل بشود. بنابراین واژة "برترین" تنها مربوط به نقطه‌ای از زمان است. یك تجربة برتر در شركت Ford باید خصوصیّات زیر را داشته باشد:

- بهبود در فرآیند باید امتحان شده باشد.

- بهبود در فرآیند باید ارزش افزودة تعریف شده داشته باشد.

- بهبود در فرآیند باید قابل تكرار برای دیگران باشد.

برگرفته از:

Kwiecien, S., Knowledge Management Processes and Tools at Ford Motor Company, in Knowledge Management Tools and Techniques, M. Rao, Editor. 2004, Elsevier Butterworth–Heinemann: Burlington. p. 175-184.

نوشته شده در سه شنبه 17 مرداد 1385 و ساعت 01:08 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿اولین همایش دانشجویی کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه شهید بهشتی
شنبه 14 مرداد 1385

« به نام ایزد»

صاحبان خرد و اندیشه¬های خلاق، تاریخ را می¬سازند و دانشگاه¬ها كه بستری برای بالندگی تفكر خلاق اند، با همت و تلاش دانشگاهیان و دانشجویانی ساخته می شوند كه می كوشند داده¬ها را به دانش تبدیل كنند و با شركت در فعالیت¬های علمی سازنده، به دانش موجود بیفزایند. ما، دانشجویان كتابداری و اطلاع¬رسانی دانشكده پیراپزشكی با این هدف و امید كه در این بالندگی نقش داشته باشیم، برآن شدیم نخستین همایش دانشجویی كتابداری و اطلاع¬رسانی دانشگاه علوم پزشكی دانشگاه شهید بهشتی را با عنوان "مبانی حرفه كتابداری و اطلاع¬رسانی در ایران" در آذرماه سال 1385 برگزار كنیم و همراه با استادان و دانشجویان عزیز و تلاشگر، گامی در جهت اعتلای این رشته و حرفه برداریم. از این رو، شما دوستداران دانش را فرا می خوانیم تا با تهیه مقاله های پربار در زمینه های زیر، در این حركت سازنده علمی مشاركت كنید. چشم به راه حضور گرمتان هستیم.

 • حرفه كتابداری: گذشته، حال، آینده

 • فن، هنر و علم كتابداری و اطلاع¬رسانی

• انجمن¬های كتابداری و اطلاع¬رسانی

• آگاهی¬های اجتماعی كتابداران

• كتابداران و مدیران غیر كتابدار

• ارزشیابی كار كتابداران و اطلاع¬رسانان

• انگیزش¬ها و علایق دانشجویان امروز و كتابداران فردا

• كتابداران و اطلاع¬رسانان تجربی

• تكنولوژی اطلاعات و حرفه كتابداری و اطلاع¬رسانی ث

بت نام و شرکت در همایش: عزیزانی که مایل به شرکت در همایش هستند فرم ثبت نام را تکمیل و آن را به آدرس زیر ارسال نمایند: Sima@aryanline.com م

هلت ثبت نام و ارسال چکیده مقاله: 20 مهرماه 1385

شماره تماس و كسب اطلاعات بیشتر: 88370721 09122127431

کمیته برگزاری اولین همایش دانشجویی كتابداری و اطلاع¬رسانی پزشكی دانشكده پیراپزشكی دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی

خانم فاطمه پازوکی لطف کردند ما را در جریان این همایش گذاشتند. برای دریافت فرم ثبت نام گمانم باید با همان آدرس ایمیل فوق یا آدرس ایشان تماس بگیرید:

pazooki.f@gmail.com

یا به من هم اگر ایمیل بزنید برایتان می فرستم:

m.kaihani@gmail.com

نوشته شده در شنبه 14 مرداد 1385 و ساعت 03:08 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿چند مورد واژه گزینی
پنجشنبه 8 تیر 1385

واژه هایی هستند که ترجمه شان آسان است و شاید آدم در اولین برخورد بتواند معادل فارسی مناسبی برای آن انتخاب کند. اما واژه های زیادی هم هستند که باید با گذشت زمان دید که چه معادلی برای آنها دلنشین تر است. من و همکارانم در شرکت پارسه اخیراْ در مورد چند معادل که مدتی بر سر آنها بحث داشتیم  به توافق رسیدیم:

انجمن تخصص

این واژه پس از رقابت با گروه های تجربی، گروه های تخصصی، جامعه تجربی، جامعه تخصصی، گروه های هم عمل و... برای ‍Community of Practice انتخاب شد. تخصصی را به تجربی ترجیح دادیم چون تجربی كمی محدودتر است و تخصصی بیشتر آشناست. انجمن را به گروه و جامعه انتخاب كردیم تا بر ساختار داشتن آن تأكید كنیم و اینكه جایی است كه عضو دارد و برای عضو شدن باید ثبت نام كرد.

رانش دانایی

برای Knowledge pull كشش دانایی خوب بود امّا برای Knowledge Push فكر كردیم شاید تزریق دانایی بهتر باشد. بعد به این نتیجه رسیدیم كه تزریق خوب نیست چون وقتی Push می كنیم لزوماً ممكن است تزریق نشود. یعنی به آن شكلی كه ما معنی كلمه تزریق را می شناسیم وارد پوست و گوشت و خون نشود.

یادزدایی

برای عبارت Unlearning یك واژه معادل عالی است!

میانا

برای معادل Interface از سال های قدیم در ایران و در جامعه كامپیوتری ها كلمه رابط استفاده می شد. User Interface‌ را رابط كاربران و Management Interface‌ را رابط راهبران می گفتند. اما این واژه خیلی كلی است. گروه رایانه و فن‌آوری اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه میانا را پیشنهاد كرده است كه به نظر ما هم بسیار خوب است. User Interface می شود میانای كاربری و Management Interface‌ می شود میانای مدیریتی.

وبگاه

واژه وبگاه به عنوان معادل Website از طرف همان گروه رایانه فرهنگستان انتخاب شده و به نظر ما هم بد نیست. البته زیاد نمی دانم چقدر این واژه در جاهای دیگر جا افتاده است. امّا حد اقل می دانم كه مجله گزارش كامپیوتر (ماهنامه انجمن انفورماتیك ایران) مدت ها است از این معادل استفاده می كند و متن های آن روان و گویا است.

سبد محصول

برای Product Portfolio این معادل را انتخاب كردیم اما مطمئن نیستیم كه بشود Portfolio را در همه جا سبد ترجمه كرد. شاید هم بشود به شرطی كه همیشه بگوییم محتویات سبد چیست. سبد به تنهایی مناسب نیست.

نوشته شده در پنجشنبه 8 تیر 1385 و ساعت 02:06 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿دوره آموزشی مدیریت دانایی و چالش های آن در ایران
سه شنبه 2 خرداد 1385
در هفته‌های اخیر شركت مشاوره مدیریت و نظام‌افزار پارسه دو دوره آموزشی فشرده آشنایی با مدیریت دانایی در شركت بین‌المللی مهندسی ایران (ایریتك) www.iritec.com برگزار كرده است. این شركت كه از پیشروان مشاوره مهندسی و پروژه های EPC (Engineering, Procurement, Construction)  به ویژه در بازار فولاد می باشد، هم اكنون در حال فرهنگ سازی مقدّماتی برای توسعه مدیریت دانایی است.

این دوره برگزار شده جمعاً 16 ساعت طول كشید و مدرس آن آقای مهندس كامیار گلستانیان بود. سر فصل های پوشش داده شده عبارت بودند از مفاهیم مدیریت دانایی، مدل‌های مدیریت دانایی، روش‌های ارزیابی مدیریت دانایی، و گروه های تجربی. شركت كنندگان در این كلاس در تمرین های گروهی موضوعاتی از قبیل شاخص های ارزیابی مدیریت دانایی، و روش های پیاده سازی آن در ایران را مورد بررسی قرار دادند.

در یكی از جلسات كه حدود 10 نفر از مدیران میانی سازمان در آن شركت داشتند یك مطالعه موردی درباره گوه های تجربی یا Communities of Practice در شركت Schlumberger بررسی شد. سپس از حاضرین خواسته شد تا نظر خود را درباره امكان پیاده‌سازی چنین جوامعی در ایران عنوان كنند.

اكثر حاضرین معتقد بودند كه فعّالیت در چنین گروه هایی بدون تشویق مادّی با استقبال مواجه نخواهد شد. همچنین وجود ساختارهای مدیریتی و زیربنای تكنولوژیكی مناسب را ضروری دانستند. در مورد موضوعاتی كه می توان برای آنها چنین گروه هایی تشكیل داد عدّه ای موضوعات فرهنگی را پیشنهاد كردند ولی عده ای نیز معتقد بودند كه برای موضوعات فنّی نیز این گروه ها قابل شكلگیری هستند.

نوشته شده در سه شنبه 2 خرداد 1385 و ساعت 12:05 ب.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿كنفرانس مدیریت دانش APQC
جمعه 25 فروردین 1385
آقای سعید مقدّم آریایی كه به نظر می آید در موسسه كیفیت و بهره وری آمریكا یا همان APQC كار می كنند لطف كردند و ما را در جریان كنفرانس مدیریت دانش سال 2006 این سازمان قرار دادند. جزئیات این كنفرانس را می توانید در لینك زیر ببینید:

APQC 2006 KM Conference: Knowledge Management in a Global Economy

یكی از سخنرانان این همایش هم نامش جمشید ایرانی است. دیگر اسم آشنایی كه می بینم آقای نوناكا مبتكر مدل SECI معروف است.

باز هم ممنون از اطلاعی كه دادید آقای آریایی. اگر كمی بیشتر خودتان را معرّفی كنید هم خوشحال می شویم.

نوشته شده در جمعه 25 فروردین 1385 و ساعت 12:04 ب.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿دوست من Plone
شنبه 27 اسفند 1384
سلام دوستان! مدّتی در وبلاگ فعّال نبودم من را ببخشید. بعد از تعطیلات قرار است مطالعاتی در زمینه case study های مدیریت دانایی انجام دهم و در نتیجه درباره آنها مطالبی خواهم نوشت.

تا حالا عاشق شده اید؟ من فكر می كنم عاشق یك نرم افزار شده ام! این نرم افزار Plone نام دارد و اخیراً با هم آشنا شده ایم! با وجود اینكه اسمش خارجی به نظر می آید ولی او فارسی هم بلد است چون آقای خوبی به اسم محسن معینی (كه او را نمی شناسم ولی دستش درد نكند!) تمام میانای آن را به فارسی ترجمه كرده است (میانا = interface).

بگذ ارید كمی معشوقه جدید خودم را برایتان بیشتر معرّفی كنم. Plone یك سامانه مدیریت محتوا یا Content Management System است. او اصلاً پولكی و خصیص نیست و در واقع منبع باز یا open source است و هیچ خرجی ندارد! او خیلی معروف و پرطرفدار است و دوستان زیادی دارد. بیش از 60 مهندس در سراسر جهان برای بهبود و توسعه آن كار می كنند. او خیلی دوست داشتنی است و همیشه با او احساس راحتی می كنید چون چندین متخصص Usability یا قابلِت استفاده تلاش می كنند تا كار كردن با این نرم افزار را آسان تر كنند.

این دوست جدید من مثل خیلی از نرم افزار های open source كه ادا و اطوار دارند و بهانه می گیرند كه ما LAMP می خواهیم نیست. (LAMP = Linux Apache MySQL PHP) او به راحتی تحت ویندوز نصب و اجرا می شود.

در وصف معشوق می توانم صفحه های بسیار بنویسم. امّا اینجا به ذكر چند مورد از امكانات آن اكتفا می كنم:
- مدیریت محتوا با جریان كار یا Workflow
- امكان تعریف كاربر، مدیریت گروه های كاربری و اجازه های آنها
- امكان اضافه كردن قابلیّت هایی مانند مدیریت پروژه یا فروشگاه الكترونیكی
- امكان توسعه آن با زبان Python و Zope Platform
و...

من تصمیم جدّی گرفته ام كه كار كردن با  این فرم افزار و بنیاد آن یعنی Zope را یاد بگیرم. برای اطلاعات بیشتر درباره Plone به www.plone.org سری بزنید. به نظر من برای شركت های كوچك و متوسّط ایرانی Plone یكی از بهترین گزینه ها برای ایجاد Intranet و وبگاه (Website) است. با هزینه نزدیك به صفر راه حلی به شما می دهد كه از توان برنامه نویسی و طرّاحی بسیاری از شركت های طراح وب ایرانی فراتر است!

نوشته شده در شنبه 27 اسفند 1384 و ساعت 10:03 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿مدیریت دانش ترسناک!
چهارشنبه 14 دی 1384

در یک سازمان که به تدریج دارد با مدیریت داش آشنا می شود و به فكر پیاده سازی آن در آینده است، از یک مدیر میانی شنیدم كه:

همكارانم برایشان مبهم است كه پیاده سازی مدیریت دانایی دقیقاً یعنی چه؟

این را كه گفت یاد جلمه مهران مدیری در شب های برره افتادم! او ادامه داد:

همه فكر می كنند كه نظام مدیریت دانش هم چیزی مثل ایزو(نظام مدیریت کیفیت) است. آنها می ترسند كه با آمدن مدیریت دانش كلّی كار اضافی بر دوش آنها بیافتد. مثلاً اینكه هر روز مجبورند كارهایشان را بنویسند و همه چیز را مكتوب كنند. از شاخص های احتمالی كه برای سنجیدن مدیریت دانش می تواند استفاده شود بیم دارند و به خصوص نگران ممیّزی آنها هستند.

آیا اگر از دید کارمندان نگاه کنیم، مدیریت دانش واقعاً اینقدر ترسناك است؟

نوشته شده در چهارشنبه 14 دی 1384 و ساعت 01:01 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿درباره نویسندگان
چهارشنبه 30 آذر 1384

آقای هراتیان پیشنهاد خوبی کردند و آن اینکه نویسندگان وبلاگ کمی درباره خودشان بنویسند.

به چند روش می توانیم این کار را بکنیم:

۱. هر کس رزومه یا نیمچه رزومه یا هر توضیحی که می خواهد درباره خودش بگوید را برای من ایمیل بزند و من همه آنها را در یک صفحه جمع کنم و در قسمت صحفات اضافی وبلاگ قرار دهم. (یک لینک هم در لینکستان می گذاریم)

۲. با ایمیل درباره خودمان به همدیگر توضیح بدهیم

۳. یک نوع موضوع جدید ایجاد کنیم با عنوان <درباره نویسندگان وبلاگ> و هر کس درباره خودش هر چیزی نوشت به این موضوع را هنگام ارسال پیام انتخاب کند.

من خودم روش سوّم را پیشهناد می كنم. نظر شما چیست؟

نوشته شده در چهارشنبه 30 آذر 1384 و ساعت 09:12 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿تغییرات در کاربران وبلاگ
دوشنبه 28 آذر 1384

سلام دوستان.

متأسفانه متوجه شده ایم كه میهن بلاگ بیشتر از ۱۱ كاربر اجازه نمی دهد بنابراین مجبوریم كاربران غیر فعّال را حذف كنیم. (اگر پیشنهاد دیگری دارید بگویید!)

بنابراین احتمالاْ به زودی آقایان رضاپور و بهبودی از لیست حذف خواهند شد. (امّا اگر علاقه مند بودند شاید بعداً دوباره اضافه شوند)

ورود نویسنده جدید، خانم عاطفه قوامی فر را هم تبریك می گوییم.

 

نوشته شده در دوشنبه 28 آذر 1384 و ساعت 12:12 ب.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿دانش نهان و ابهام عیان!
یکشنبه 13 آذر 1384

خانمی به اسم هستی خواستند كه درباره Tacit Knowledge یا به قولی دانش نهان بیشتر بدانند تا بتوانند این عبارت را بهتر درك كنند. من هم ان فرصت را مناسب دیدم تا نگاهی به ادبیّات بیاندازم و یك چهارچوب مفهومی برای فكر كردن درباره دانش نهان ارائه دهم تا ابهامات این عبارت را هم برای خودم و هم برای دیگران كاهش دهم.

هر آدمی كه تفكّر سیستماتیك و منطقی داشته باشد در برخورد با مفهوم دانش نهان مشكل پیدا می‌كند. دلیل این موضوع این است كه تعاریفی كه برای دانش نهان وجود دارند مبهم و كلّی هستند و در بسیاری از موارد با هم اختلاف و حتّی تضاد دارند. عجیب است كه در ادبیّات مدیریت دانش همه طوری از این عبارت استفاده می‌كنند كه انگار تعریف روشنی دارد. با نگاهی به این همه ابهامی كه درباره این واژه وجود دارد به نظر می‌آید عبارت Tacit Knowledge به عنوان یك كیسه استفاده می‌شود كه تمام ویژگی‌های مبهم دانش را در آن می‌ریزند. به خصوص نویسندگان رشته مدیریت دانش گویا از این عبارت به عنوان یك تیتر كلّی برای تمام مسائلی كه مدیریت دانش را دشوارتر و انسانی‌تر (در مقابل تكنیكال‌تر) می‌كند استفاده می‌كنند.

با وجود اینكه Nonaka و Takeuchi به عنوان اوّلین كسانی كه از مفهوم دانش نهان در مدیریت دانش استفاده كرده‌اند، شناخته می‌شوند اصل قضیه به 40 سال پیش برمی‌گردد. شاید پولانی وقتی در دهه 60 این مفهوم را معرّفی كرد فكرش را نمی‌كرد كه یك روز این همه بلا سر آن بیاورند! در آن زمان پوولانی یك جمله معروف گفت: ما بیشتر از آنچه می‌توانیم بیان كنیم، می‌دانیم.

امّا امروز از جملات دیگری هم برای توضیح دانش نهان استفاده می‌شود. مثل:

- ما بیشتر از آنچه می دانیم، بیان می‌كنیم

- هر چیزی را نمی توان با كلام گفت یا یاد گرفت

- من بیشتر از آنچه تو به من گفتی، از حرف‌هایت یاد گرفتم

- نمی‌دانم چرا، ولی می‌دانم كه درست است

- خودم می‌دانم، ولی نمی‌توانم برای كسی توضیح بدهم

 - بعضی‌ها می‌دانند، ولی كسی آن را جایی ننوشته است

- باید خودت تجربه كنی تا بفهمی

این جملات در واقع هر كدام خلاصه دیدگاه یك سری نویسندگان به دانش نهان هستند كه من برداشت كرده‌ام.

واقعاً ادبیّات مربوط به Tacit Knowledge گیج كننده است. یكی 2 جور Tacit تعریف می‌كند، یكی 3 جور، و یكی 5 جور! یكی می‌گوید شخصی است، یكی می‌گوید جمعی هم می‌تواند باشد. یكی می‌گوید دانشی كه Explicit نشدنی است Tacit است. یكی دیگر می‌گوید اگر Explicit شدنی باشد ولی هنوز نشده باشد هم Tacit است. یكی می‌گوید غیر قاببل انتقال است، یكی می‌گوید به سختی قابل انتقال است، و یكی می‌گوید به راحتی قابل انتقال است! بعضی ها Tacit را با Implicit قاطی می‌كنند و روشن نیست دقیقاً كدام یك از این دو نقطه مقابل Explicit است؟ 

البته از نظر كسی كه نگران مدیریت دانش در عمل است اینكه یك واچه Tacit دقیقاً چه مفاهیمی را در بر می‌گیرد زیاد مهم نیست. مهم این است كه انواع دانشی را كه ممكن است مهم باشند با انواع ویژگی هایش بشناسیم و هیچ كدام را از قلم نیاندازیم. بنابراین چهراچوب مفهومی كه من برای نگاه به Tacit Knowledge پیشنهاد می‌كنم این است كه واژه Tacit را بگذاریم كنار، و به ریز ریز ویژگی‌های گوناگونی كه برای آن پیشنهاد شده است توجّه كنیم. یعنی سؤالات زیر را درباره انواع دانش از خودمان بپرسیم و با توجّه به جواب به نحوه "مدیریت" آن و ایزارها و روش های لازم فكر كنیم:

۱. آیا می‌دانیم كه آن را می‌دانیم؟

۲. آیا می‌دانیم كه چرا آن را می‌دانیم؟

۳. آیا می‌دانیم كه چگونه یاد گرفته می‌شود؟

۴. آیا می‌توانیم آن را بنویسیم؟

۵. آیا می‌توانیم آن را یاد بدهیم؟

۶. آیا برای یاد گرفتن آن حتماً احتیاج به دیدن رفتار صاحب دانش و یا صحبت مستقیم با او داریم؟

۷. آیا برای یاد گرفتن آن احتیاج به تمرین و تجربه داریم؟

۸. آیا هم‌اكنون به صورت مكتوب وجود دارد؟

۹. آیا آگاهانه منتقل می‌شود یا غیر آگاهانه؟

۱۰. آیا صاحب دانش می‌خواهد آن را بیان كند؟

در جملات فوق منظور از بیان كردن هر گونه انتقال و به اشتراك گذاری دانش است. اگر به تمام سؤالات فوق فكر كنیم یعنی تقریباً به بیشتر جنبه های  Tacit بودن توجّه كرده‌ایم. البته در سؤالات فوق حتماً باید به جنبه Subjective یا Objective بودن آنها هم دقّت كنیم. یعنی مثلاً اگر یك نفر نمی‌تواند دانشی را بیان كند یا بنویسد معنی‌اش این است كه دیگران هم نمی‌توانند؟ آیا اصلاً نشدنی است؟

در آخر 3 منبع دم دست روی اینترنت معرّفی می‌كنم كه می‌توانید مطالعه كنید:

آقای Gourlay بررسی نسبتاً جامعی روی ادبیّات مربوط به دانش نهان انجام داده است و حتّی سابقه این مفهوم را در رشته های دیگر هم بررسی كرده است. می‌توانید آن را در اینجا ببینید.Busch و Richards هم در این مقاله، به خصوص در مقدّمه آن توضیحات خوبی درباره مفهوم دانش نهان در مدیریت دانش می‌دهند.

یكی از نویسندگان معروف مدیریت دانش، آقای Karl Sveiby هم در اینجا مقاله ای دارد كه درباره دانش نهان به خصوص گفته های پولانی نوشته است. همچنین از این صفحه پیوندی دارد به یك امتحان عملی برای سنجش دانش نهان: پیدا كردن دماغ با چشم بسته!

امیدوارم مطلبی كه نوشتم مفید بوده باشد.

نوشته شده در یکشنبه 13 آذر 1384 و ساعت 10:12 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در یکشنبه 13 آذر 1384 و ساعت 11:12 ق.ظ


¿انجمن دانشکاری
دوشنبه 7 آذر 1384

انجمن دانشکاری یا Association of Knowledgework هم فهرستی از وبلاگ های مربوط به مدیریت دانش دارد.

امّا جالب ترین چیزی كه در سایت این انجمن پیدا كردم صفحه معرفی ستاره هایش بود كه در آن فهرستی از نویسندگان معروف در زمینه مدیریت دانش همراه با عكس و یكی از معروف ترین مقاله هایشان آمده است. من خیلی از مطالب اینها را خوانده بودم ولی قیافه هایشان را ندیده بودم! بعضی هایشان اصلاً شبیه چیزی كه تصوّر می كردم نیستند!

نوشته شده در دوشنبه 7 آذر 1384 و ساعت 11:11 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -