تبلیغات
مدیریت دانش

مدیریت دانش
با توجه ویژه به پیشرفت این رشته در ایران و معادل یابی فارسی برای واژگان

به وبلاگ  مدیریت دانش  خوش آمدید. چنانچه علاقه مند به همكاری هستید با ما تماس بگیرید.


¿درباره نویسندگان
چهارشنبه 30 آذر 1384

آقای هراتیان پیشنهاد خوبی کردند و آن اینکه نویسندگان وبلاگ کمی درباره خودشان بنویسند.

به چند روش می توانیم این کار را بکنیم:

۱. هر کس رزومه یا نیمچه رزومه یا هر توضیحی که می خواهد درباره خودش بگوید را برای من ایمیل بزند و من همه آنها را در یک صفحه جمع کنم و در قسمت صحفات اضافی وبلاگ قرار دهم. (یک لینک هم در لینکستان می گذاریم)

۲. با ایمیل درباره خودمان به همدیگر توضیح بدهیم

۳. یک نوع موضوع جدید ایجاد کنیم با عنوان <درباره نویسندگان وبلاگ> و هر کس درباره خودش هر چیزی نوشت به این موضوع را هنگام ارسال پیام انتخاب کند.

من خودم روش سوّم را پیشهناد می كنم. نظر شما چیست؟

نوشته شده در چهارشنبه 30 آذر 1384 و ساعت 09:12 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿هستان شناسی - ۲
چهارشنبه 30 آذر 1384

Supreme Genus:                                         SUBSTANCE
                                                                   /                  \
Differentiae:                                       material              immaterial
                                                                   \                          \
Subordinate genera                                BODY                  SPIRIT
                                                                   /         \
Differentiae:                                    animate          inanimate
                                                                   \                       \
Subordinate genera                                LIVING             MINERAL
                                                               /           \
Differentiae:                               sensitive           insensitive
                                                                \                     \
Proximate genera:                                 ANIMAL          PLANT
                                                             /            \
Differentiae:                                rational            irrational
                                                              \                      \
Human:                                              HUMAN            BEAST
                                                           / |  | \                   
Individuals:                          Socrates   |  |  etc.
                                                       Plato Aristotle


نمایش سلسله مراتب طبقات از دید ارسطو

نوشته شده در چهارشنبه 30 آذر 1384 و ساعت 07:12 ق.ظ توسط : محمد حسین هراتیان
ویرایش شده در - و ساعت -


¿سومین کنفرانس بین المللی مدیریت
سه شنبه 29 آذر 1384

با سلام به تمامی دوستان و علاقه مندان مباحث مدیریتی و خصوصا مدیریت دانش

از امروز سومین کنفرانس بین المللی مدیریت در سالن اجلاس سران در حال برگزاری است . این کنفرانس که یکی از معتبرترین کنفرانسها در زمینه مباحث روز مدیریت است هر ساله از طرف دانشگاه صنعتی شریف بر پا می گردد. علاقه مندان می توانند جهت دریافت اطلاعات بیشتر در این خصوص به ادرس http://www.irimc.com/general/fahome.aspx مراجعه نموده و به اطلاعاتی چون جدول زمان بندی مقالات و کنفرانس ها اشنایی با سخنرانان کلیدی و همچنین لیست مقالات و نتایج داوری انها دست یابند.

لازم به ذکر است که مقالات متعددی در زمینه مدیریت دانش در این کنفرانس در حال ارایه می باشد .

نوشته شده در سه شنبه 29 آذر 1384 و ساعت 04:12 ق.ظ توسط : عاطفه قوامی فر و لیلا بیگ
ویرایش شده در - و ساعت -


¿تغییرات در کاربران وبلاگ
دوشنبه 28 آذر 1384

سلام دوستان.

متأسفانه متوجه شده ایم كه میهن بلاگ بیشتر از ۱۱ كاربر اجازه نمی دهد بنابراین مجبوریم كاربران غیر فعّال را حذف كنیم. (اگر پیشنهاد دیگری دارید بگویید!)

بنابراین احتمالاْ به زودی آقایان رضاپور و بهبودی از لیست حذف خواهند شد. (امّا اگر علاقه مند بودند شاید بعداً دوباره اضافه شوند)

ورود نویسنده جدید، خانم عاطفه قوامی فر را هم تبریك می گوییم.

 

نوشته شده در دوشنبه 28 آذر 1384 و ساعت 12:12 ب.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در - و ساعت -


¿
دوشنبه 28 آذر 1384

سلام

از همه دوستان عزیزمون که این امکان را برای ما ( من و خانم لیلا بیگ دوست خوبم که همیشه با هم در مباحث علمی قدم گذاشتیم ) فراهم ساختند کمال تشکر را داریم .

امیدواریم از امروز که این افتخار برامون  حاصل شد تا به جمع شما دوستان بپیوندیم بتونیم  در کنار هم به ترویج و فرهنگ سازی این موضوع ( مدیریت دانش ) بپردازیم .

نوشته شده در دوشنبه 28 آذر 1384 و ساعت 07:12 ق.ظ توسط : عاطفه قوامی فر و لیلا بیگ
ویرایش شده در - و ساعت -


¿خلاقیت و سن
جمعه 25 آذر 1384

تحقیقات نشان میدهد که افراد در سنین کمتر از ۲۵ سال و بالاتر از ۴۵ سال خلاقیت بیشتری دارند. در این سنین معمولا افراد کمتر بدنبال پست و مقام و رقابت هستند.

چگونگی تشویق افراد به کسب دانش از افراد مسن تر در محیط های کاری یکی از موضوعاتی است که قرارست در کنفرانسی بین المللی مطرح شود. اطلاعات کنفرانس در پستهای آتی ذکر خواهد شد.

نوشته شده در جمعه 25 آذر 1384 و ساعت 04:12 ق.ظ توسط : مریم
ویرایش شده در - و ساعت -


¿هستان شناسی - ۱
دوشنبه 21 آذر 1384

هستان شناسی (Ontology) یکی از متدولوژی های متداول برای پیاده سازی پایگاه های دانش می باشد. متدولوژی های دیگری مثل سیستم های خبره (Expert System) و استدلال مبتنی بر مورد (Case-Based Reasoning) نیز وجود دارند که در پست های بعدی به معرفی آنها خواهم پرداخت. یادداشت زیر، بخشی از کتاب منتشر نشده ی خانم دکتر شمس فرد می باشد که به بررسی هستان شناسی می پردازد.

برای هستان شناسی در متون، قلمروها و کاربرد های مختلف، تعاریف متفاوتی ارائه شده است. تعریف هستان شناسی در فرهنگ لغات به صورت  ّ شاخه ای از متافیزیک که طبیعت وجود را مطالعه می کند ّ و  ّ نظریه مشخصی در مورد طبیعت ‌بودن یا انواع وجود ّ آمده است (Webster, 1989). در فلسفه، هستان شناسی اشاره به «نظریه وجود» دارد. به عبارت دیگر، نظریه ای است که می تواند به سوالاتی چون ّوجود چیستّ، ّچه ویژگی هایی در همه موجودات مشترک هستندّ، ّچه ویژگی هایی می توانند وجود را توصیف کنندّ و ّچگونه این ویژگی ها وجود را توصیف می کنندّ پاسخ دهد (Guarino, 1995). به بیان دیگر، هستان شناسی شاخه ای از فلسفه است که به «طبیعت بودن و وجود» مربوط می شود و در حدود ۲۵ قرن تلاش فلسفه را در پشت خود دارد. گرچه کار بر روی طبیعت وجود به بیش از شش قرن پیش از میلاد مسیح بر می گردد و فلاسفه ای چون هراکلیتوس و افلاطون در غرب و بودا و کنفیسیوس در شرق در قرن های پنجم و ششم قبل از میلاد در این زمینه نظراتی ارائه کرده اند، ولی پایه گذاری علم هستان شناسی به نام ارسطو (۳۸۴ - ۳۲۲ ق . م ) ثبت شده است. ارسطو نخستین فیلسوفی بود رفتار نظام یافته ای با منطق و هستان شناسی داشت. وی به یکی از مباحث اصلی علم هستان شناسی که طبقه بندی هر آنچه وجود دارد به طبقات و کلاسهای اصلی است توجه کرده، هر آنچه وجود دارد را به ۱۰ طبقه اصلی تقسیم نمود که عبارن اند از : واقعیت مادی، کمیت، کیفیت، ارتباط، مکان، زمان، موقعیت، حالت، کنش، و تاثیر. وی همچنین روشی برای تعریف طبقات جدید با تعریف ابر نوع یا دسته (genus) و وجه تمایز (differentia) که عامل افتراق و تمایز میان نوع های جدید و زیر نوع های دیگر یک دسته است، معرفی نمود. وجه تمایز، ویژگی ها یا مشخصه هایی هستند که یک نوع را از انواع دیگری که با آن تحت ابر نوع مشترک قرار دارند، متمایز می کنند.

نوشته شده در دوشنبه 21 آذر 1384 و ساعت 12:12 ب.ظ توسط : محمد حسین هراتیان
ویرایش شده در - و ساعت -


¿مدیریت دانش در مالزی
جمعه 18 آذر 1384

اجرای موثر مدیریت دانش بستگی به چند عامل از جمله رهبری، فرهنگ سازمانی، زیرساختهای تکنولوژی اطلاعات، نگرش مثبت کارکنان به اشتراک دانش و ... دارد. ترکیب خوبی از مشارکت انسانی و ابزارهای تکنولوژیکی موفقیت مدیریت دانش را در بردارد. نگرش افراد به جنبه های مختلف مدیریت دانش پیشنیاز مهمی در پروژه های مدیریت دانش است. نقیب از مالزی به همین منظور تحقیقی را بمنظور بررسی استنباط کارکنان یک شرکت برجسته نفتی در مالزی از مدیریت دانش و بخصوص در حوزه ساختار سازمانی، فرهنگ، رهبری، تکنولوژی اطلاعات و یادگیری سازمانی و نیز نگرش شخصی افراد به اشتراک دانش با همکاران انجام داده است. نتیجه تحقیق او نشان داده است که مدیریت دانش در مالزی هنوز در مرحله نوزادی است. مقاله کامل ایشان را در اینجا ببینید.

نوشته شده در جمعه 18 آذر 1384 و ساعت 06:12 ق.ظ توسط : مریم
ویرایش شده در - و ساعت -


¿تحلیل سبد خرید: داده کاوی در خصوص مجموعه اقلام تکرار شونده
جمعه 18 آذر 1384

سلام دوباره خدمت دوستان عزیز! از اونجا که مریم توی کامنت شون نوشته بودن که دوستمون ظاهرا دنبال مثال های عملی در خصوص داده کاوی هستن، من از ذکر مطالب تئوری و پایه صرف نظر کرده و یکی از مثال های بسیار متداول در بحث داده کاوی، یعنی «شمارش هم پیشامد ها » رو مطرح می کنم. امیدوارم که دوستمون بتونن استفاده کنن و همچنین ما رو هم از یافته ها و ترجمه های خودشون بی نصیب نگذارن.

بحث را با طرح مساله ی شمارش اقلام هم پیشامد که منشا آن مسائلی نظیر تحلیل سبد خرید می باشد، آغاز می کنیم. یک سبد خرید مجموعه اقلامی می باشد که توسط یک مشتری و در یک «تراکنش مشتری» خریداری شده اند. یک تراکنش مشتری شامل یک بار بازدید از فروشگاه، یک سفارش از طریق کاتالوگ پست شده، یا یک سفارش در یک فروشگاه مجازی روی وب می باشد. (من در این پست معمولا عبارت «تراکنش» را به جای «تراکنش مشتری» به کار خواهم برد. البته در مواقعی که تداخلی با معنای متداول تراکنش در DBMS وجود نداشته باشد). یکی از اهداف متداول فروشندگان، تشخیص کالاهایی است که با یکدیگر خریداری شده اند. این اطلاعات برای چینش بهتر کالاها در قفسه های فروشگاه و یا طراحی صفحات کاتالوگ مورد استفاده قرار می گیرند.

                        transid            cutid             date               item             qty

                        -------------------------------------------------------------------

                        111                  201              5/1/99           pen               2
                        111                  201              5/1/99           ink                 1
                        111                  201              5/1/99           milk               3
                        111                  201              5/1/99           juice              6

                        -------------------------------------------------------------------
                        112                  105              6/3/99           pen               1 
                        112                  105              6/3/99           ink                 1
                        112                  105              6/3/99           milk               1

                        -------------------------------------------------------------------
                        113                  106              5/10/99         pen               1
                        113                  106              5/10/99         milk               1

                        --------- ----------------------------------------------------------
                        114                  201              6/1/99           pen               2
                        114                  201              6/1/99           ink                 2
                        114                  201              6/1/99           juice              4

مجموعه اقلام تکرار شونده

از روابط خرید نشان داده شده در شکل برای کشف مجموعه اقلام تکرار شونده استفاده خواهد شد. رکوردهای جدول به صورت گروه بندی شده بر اساس فیلد مرتب شده اند. تمامی تاپل های یک گروه دارای یک TransID می باشند. یک تراکنش در تاریخ مشخصی رخ می دهد و نام هر جنس خریداری شده به همراه تعداد آن نیز ثبت می گردد. همان طور که مشاهده می شود در جدول فوق افزونگی وجود دارد. با ذخیره کردن جداگانه ی TransID_CustID و حذف CustID از جدول اولیه، این افزونگی از بین خواهد رفت؛ که احتمالا داده ها عملا به همین فرم ذخیره می شوند. اما به هر حال بهتر است که روابط خرید را به صورت نشان داده شده در شکل بیان کنیم تا بتوانیم مجموعه اقلام تکرار شونده را راحت تر تشخیص دهیم. ساخت چنین جدول های غیر نرمال شده ای برای سهولت داده کاوی معمولا در مرحله ی «تمیز کردن داده» از فرایند KDD انجام می شود. با بررسی مجموعه گروههای تراکنش در جدول خرید, می توان دریافت که: « در 75% از تراکنشها Pen  و Ink  با یکدیگر خریداری شده اند». این گزاره ای است که تراکنشهای موجود در پایگاه داده را توصیف می کند. تعمیم به تراکنشهای بیشتر می بایست با احتیاط صورت گیرد که در این باره در پست های بعدی صحبت خواهم کرد. اجازه دهید تا با معرفی واژه شناسی تحلیل سبد خرید بحث را ادامه دهیم. یک « مجموعه اقلام» از تعدادی کالا تشکیل شده است. « Support » ا هر مجموعه اقلام, عبارت است از نسبت تعداد تراکنش هایی که شامل تمامی کالا های موجود در مجموعه اقلام هستند به تعداد کل تراکنش های پایگاه داده. در مثال فوق مجموعه اقلام {pen, ink} در نظر گرفته شد و دیدیم که Support این مجموعه اقلام 75% بود. بنابر این می توانیم نتیجه بگیریم که Pen  و ink عمدتا با هم خریداری می شوند. اگر مجموعه اقلام {milk, juice} را در نظر بگیریم مشاهدا می شود که Support  آن تنها 25% است. بنابر این milk  و ink  معمولا باهم خریداری نمی شوند. در بیشتر اوقات مجموعه هایی از اجناس که عمدتا با یکدیگر خریداری می شوند, کم هستند. به خصوص زمانی که اندازه ی مجموعه اقلام افزایش یابد. اما آنچه برای ما اهمیت دارد کشف تمامی مجموعه اقلامی است که Support  آنها از یک Support حداقل که توسط کاربر مشخص می شود بیشتر باشد. (واسهSupport  اگه معادل خوبی سراغ دارین پیشنهاد بدین). این Support حداقل, minsup خوانده می شود و چنین مجموعه اقلامی «مجموعه اقلام تکرار شونده». برای مثال اگه minsup رو 70% در نظر بگیریم, آنگاه مجموعه اقلام تکرار شونده به شرح زیر خواهند بود: {pen}, {milk}, {ink}, {pen, ink}, {pen, milk}. توجه داشته باشین که مجموعه اقلامی که تنها شامل یک کالا می باشند نیز برای ما اهمیت دارند, چرا که نشان دهنده ی اقلامی می باشند که متناوبا خریداری شده اند. الگوریتمی که برای شناسایی مجموعه اقلام تکرار شونده مورد استفاده قرار می گیرد رو در پست های بعدی می فرستم. این الگوریتم بر مبنای یک ویژگی ساده و در عین حال اساسی مجموعه اقلام تکرار شونده استوار است: «هر زیرمجموعه از یک مجموعه اقلام تکرار شونده خود نیز باید یک مجموعه اقلام تکرار شونده باشد».

 

نوشته شده در جمعه 18 آذر 1384 و ساعت 02:12 ق.ظ توسط : محمد حسین هراتیان
ویرایش شده در شنبه 19 آذر 1384 و ساعت 05:12 ق.ظ


¿فراخوان مقاله کنفرانس actKM
پنجشنبه 17 آذر 1384
کنفرانس سالانه actKM که  اکتبر هر سال در کنبرای استرالیا برگزار میشود برای سال ۲۰۰۶ فراخوان مقاله اعلام کرده است. آخرین مهلت ارسال چکیده مقاله اول مارس ۲۰۰۶ تعیین شده است. دو مزیت این کنفرانس دارد. اول اینکه بخشی برای ارائه پایان نامه های در حال انجام یا به اتمام رسیده دانشجویان دکترا در نظر گرفته شده است و دوم اینکه سخنرانان از هزینه ثبت نام کنفرانس که مبلغ بسیار هنگفتی است معاف شده اند (البته مطمئن نیستم برای سال ۲۰۰۶ هم همین رویه باشد.). اطلاعات بیشتر این کنفرانس را در ادامه بخوانید.
ادامه مطلب

نوشته شده در پنجشنبه 17 آذر 1384 و ساعت 06:12 ق.ظ توسط : مریم
ویرایش شده در - و ساعت -


¿داده کاوی
چهارشنبه 16 آذر 1384

یکی از خوانندگان بلاگ که دانشجوی تکنولوژی اطلاعات هستند درخواست کرده اند اطلاعاتی درباره داده کاوی یا همان Data mining در بلاگ ارائه دهیم. دوستان اگر امکان دارد همکاری کنند و  مطلبی در این زمینه بنویسند یا منابع دیگری معرفی نمایند. از آنجا که سوالشان را خیلی کلی پرسیده اند من نمیدانم دقیقا چه نوع اطلاعاتی میخواهند اما آنطور که از ایمیل مختصر ایشان برداشت کردم تجربیات عملی و مثالهایی در این زمینه میتواند برایشان راهگشا باشد. سپاسگزارم. 

نوشته شده در چهارشنبه 16 آذر 1384 و ساعت 08:12 ق.ظ توسط : مریم
ویرایش شده در - و ساعت -


¿Introduction of Data Mining
چهارشنبه 16 آذر 1384

کاوش داده به زیر شاخه ای از علم آمار به نام « تحلیل اکتشافی داده» ( Exploratory Data Analysis ) مرتبط است که در حوزه ی ارقام آماری، اهداف و رویکرد های مشابهی با یکدیگر دارند. همچنین با بخش هایی از علم هوش مصنوعی بنام کشف دانش (Konwledge Discovery)  و یادگیری ماشین (Machine Learning) ارتباط بسیار تنگاتنگی دارد. اما ویژگی مهم و متمایز داده کاوی آن است که با حجم داده ی بسیار بالایی سر و کار دارد. با این وجود ایده ها و تکنیک های این حوزه های مطالعاتی مرتبط، در مسایل داده کاوی نیز قابل استفاده هستند. مقیاس پذیری به نسبت سایز داده (Scalability with Respect to data Size) یک معیار مهم و جدید در مفاهیم کاوش داده است. یک الگوریتم مقیاس پذیر، الگوریتمی است که در آن زمان اجرا به صورت خطی و به نسبت اندازه ی مجموعه داده - و به طور خاص، منابع سیستمی موجود ( مثلا اندازه ی حافظه ی اصلی و دیسک) - رشد کند. برای تضمین مقیاس پذیری، می بایست الگوریتم های قدیم تغییر و الگوریتم های جدید توسعه داده شوند.

«یافتن روشها و الگو های مفید در پایگاه های داده» تعریف نسبتا ضعیفی از داده کاوی است. در واقع می توان تصور کرد که تمامی جستجو های پایگاه داده چنین هستند. اما در حقیقت ما با زنجیره ای از ابزار های تحلیلی و اکتشافی سر و کار داریم که پرس و جو های SQL در یک سوی آن، پرس و جو های OLAP در میان و تکنیک های داده کاوی در سویی دیگر از این زنجیره قرار دارند. پرس و جوهای SQL با استفاده از جبر رابطه ای (البته با اندکی بسط) ساخته می شوند؛ OLAP سطح بالاتری از جستجو و بر اساس مدل داده ای چند بعدی را فراهم می کند؛ و داده کاوی به ارایه ی انتزاعی ترین عملیات های تحلیلی می پردازد. عملایت های مختلف داده کاوی را می توان به صورت زیر تعبیر کرد : «پرس و جو» های پیچیده ای که در سطحی بالا تعیین شده اند، با پارامتر هایی که قابل تعریف توسط کاربر هستند و الگوریتم های مشخصی که برای آنها پیاده سازی شده است.

نوشته شده در چهارشنبه 16 آذر 1384 و ساعت 02:12 ق.ظ توسط : محمد حسین هراتیان
ویرایش شده در - و ساعت -


¿مقدمه ای بر داده کاوی
چهارشنبه 16 آذر 1384

رمز موفقیت در دانستن چیزهایی است که دیگران نمی دانند.

                                                                                     اوناسیس

داده کاوی عبارت است از کشف روشها و الگوهایی ویژه در پایگاه داده های بزرگ، برای هدایت تصمیم گیری در مورد فعالیت های آینده. انتظار می رود که ابزار های داده کاوی بتوانند این الگو ها را با دریافت کمترین ورودی از کاربر تشخیص دهند. الگوهای ارایه شده می توانند درک مفید و غیر قابل انتظاری در اختیار یک تحلیل گر داده قرار دهند تا متعاقبا توسط دیگر ابزار های تصمیم سازی (Decision Support) و با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرند. در پست های بعدی به بررسی حوزه های مختلف داده کاوی خواهم پرداخت. کمپانی های بزرگ برای هر کدام از این حوزه ها، ابزار های قدرتمندی به بازار عرضه کرده اند و اهمیت استفاده از داده کاوی به خاطر مقبولیت آن در بین کاربران روز به روز در حال افزایش است.

نوشته شده در چهارشنبه 16 آذر 1384 و ساعت 02:12 ق.ظ توسط : محمد حسین هراتیان
ویرایش شده در - و ساعت -


¿Exploitation and Exploration
سه شنبه 15 آذر 1384

سازمانها باید بخشی از دامنه دانش را گسترش دهند در حالیکه همزمان از بخش دیگری بهره برداری میکنند. حالت ایده آل آنست که شرکتها تعادلی بین exploration و exploitation در تمام قسمتهای دانش استراتژیک ایجاد کنند.

exploration در عین نگهداری از دانش موجود، سرمایه دانش را برای رهنمون کردن سازمان بسمت قلمروهای جدید تامین میکند.

exploitation  با استفاده و بهره برداری از دانش موجود سرمایه مالی برای کشف و نوآوری ایجاد میکند.

exploration بدون exploitation و برعکس غلط است. چرا که exploration بتنهایی نمیتواند از لحاظ اقتصادی بصرفه باشد و exploitation هم بتنهایی نهایتا منجر به تلاش برای پمپ کردن آب از یک چاه خشکیده میشود و ناگزیر دانش کهنه و بدردنخور میشود.

لطفا برای knowledge exploration  و knowledge exploitation معادل فارسی ارائه دهید. کشف دانش و بهره برداری از دانش چطور است؟

ماخذ:

Zack, M. H. (1999). "Developing a knowledge strategy." California Management Review 41(3): 125-145.

نوشته شده در سه شنبه 15 آذر 1384 و ساعت 06:12 ق.ظ توسط : مریم
ویرایش شده در - و ساعت -


¿دانش نهان و ابهام عیان!
یکشنبه 13 آذر 1384

خانمی به اسم هستی خواستند كه درباره Tacit Knowledge یا به قولی دانش نهان بیشتر بدانند تا بتوانند این عبارت را بهتر درك كنند. من هم ان فرصت را مناسب دیدم تا نگاهی به ادبیّات بیاندازم و یك چهارچوب مفهومی برای فكر كردن درباره دانش نهان ارائه دهم تا ابهامات این عبارت را هم برای خودم و هم برای دیگران كاهش دهم.

هر آدمی كه تفكّر سیستماتیك و منطقی داشته باشد در برخورد با مفهوم دانش نهان مشكل پیدا می‌كند. دلیل این موضوع این است كه تعاریفی كه برای دانش نهان وجود دارند مبهم و كلّی هستند و در بسیاری از موارد با هم اختلاف و حتّی تضاد دارند. عجیب است كه در ادبیّات مدیریت دانش همه طوری از این عبارت استفاده می‌كنند كه انگار تعریف روشنی دارد. با نگاهی به این همه ابهامی كه درباره این واژه وجود دارد به نظر می‌آید عبارت Tacit Knowledge به عنوان یك كیسه استفاده می‌شود كه تمام ویژگی‌های مبهم دانش را در آن می‌ریزند. به خصوص نویسندگان رشته مدیریت دانش گویا از این عبارت به عنوان یك تیتر كلّی برای تمام مسائلی كه مدیریت دانش را دشوارتر و انسانی‌تر (در مقابل تكنیكال‌تر) می‌كند استفاده می‌كنند.

با وجود اینكه Nonaka و Takeuchi به عنوان اوّلین كسانی كه از مفهوم دانش نهان در مدیریت دانش استفاده كرده‌اند، شناخته می‌شوند اصل قضیه به 40 سال پیش برمی‌گردد. شاید پولانی وقتی در دهه 60 این مفهوم را معرّفی كرد فكرش را نمی‌كرد كه یك روز این همه بلا سر آن بیاورند! در آن زمان پوولانی یك جمله معروف گفت: ما بیشتر از آنچه می‌توانیم بیان كنیم، می‌دانیم.

امّا امروز از جملات دیگری هم برای توضیح دانش نهان استفاده می‌شود. مثل:

- ما بیشتر از آنچه می دانیم، بیان می‌كنیم

- هر چیزی را نمی توان با كلام گفت یا یاد گرفت

- من بیشتر از آنچه تو به من گفتی، از حرف‌هایت یاد گرفتم

- نمی‌دانم چرا، ولی می‌دانم كه درست است

- خودم می‌دانم، ولی نمی‌توانم برای كسی توضیح بدهم

 - بعضی‌ها می‌دانند، ولی كسی آن را جایی ننوشته است

- باید خودت تجربه كنی تا بفهمی

این جملات در واقع هر كدام خلاصه دیدگاه یك سری نویسندگان به دانش نهان هستند كه من برداشت كرده‌ام.

واقعاً ادبیّات مربوط به Tacit Knowledge گیج كننده است. یكی 2 جور Tacit تعریف می‌كند، یكی 3 جور، و یكی 5 جور! یكی می‌گوید شخصی است، یكی می‌گوید جمعی هم می‌تواند باشد. یكی می‌گوید دانشی كه Explicit نشدنی است Tacit است. یكی دیگر می‌گوید اگر Explicit شدنی باشد ولی هنوز نشده باشد هم Tacit است. یكی می‌گوید غیر قاببل انتقال است، یكی می‌گوید به سختی قابل انتقال است، و یكی می‌گوید به راحتی قابل انتقال است! بعضی ها Tacit را با Implicit قاطی می‌كنند و روشن نیست دقیقاً كدام یك از این دو نقطه مقابل Explicit است؟ 

البته از نظر كسی كه نگران مدیریت دانش در عمل است اینكه یك واچه Tacit دقیقاً چه مفاهیمی را در بر می‌گیرد زیاد مهم نیست. مهم این است كه انواع دانشی را كه ممكن است مهم باشند با انواع ویژگی هایش بشناسیم و هیچ كدام را از قلم نیاندازیم. بنابراین چهراچوب مفهومی كه من برای نگاه به Tacit Knowledge پیشنهاد می‌كنم این است كه واژه Tacit را بگذاریم كنار، و به ریز ریز ویژگی‌های گوناگونی كه برای آن پیشنهاد شده است توجّه كنیم. یعنی سؤالات زیر را درباره انواع دانش از خودمان بپرسیم و با توجّه به جواب به نحوه "مدیریت" آن و ایزارها و روش های لازم فكر كنیم:

۱. آیا می‌دانیم كه آن را می‌دانیم؟

۲. آیا می‌دانیم كه چرا آن را می‌دانیم؟

۳. آیا می‌دانیم كه چگونه یاد گرفته می‌شود؟

۴. آیا می‌توانیم آن را بنویسیم؟

۵. آیا می‌توانیم آن را یاد بدهیم؟

۶. آیا برای یاد گرفتن آن حتماً احتیاج به دیدن رفتار صاحب دانش و یا صحبت مستقیم با او داریم؟

۷. آیا برای یاد گرفتن آن احتیاج به تمرین و تجربه داریم؟

۸. آیا هم‌اكنون به صورت مكتوب وجود دارد؟

۹. آیا آگاهانه منتقل می‌شود یا غیر آگاهانه؟

۱۰. آیا صاحب دانش می‌خواهد آن را بیان كند؟

در جملات فوق منظور از بیان كردن هر گونه انتقال و به اشتراك گذاری دانش است. اگر به تمام سؤالات فوق فكر كنیم یعنی تقریباً به بیشتر جنبه های  Tacit بودن توجّه كرده‌ایم. البته در سؤالات فوق حتماً باید به جنبه Subjective یا Objective بودن آنها هم دقّت كنیم. یعنی مثلاً اگر یك نفر نمی‌تواند دانشی را بیان كند یا بنویسد معنی‌اش این است كه دیگران هم نمی‌توانند؟ آیا اصلاً نشدنی است؟

در آخر 3 منبع دم دست روی اینترنت معرّفی می‌كنم كه می‌توانید مطالعه كنید:

آقای Gourlay بررسی نسبتاً جامعی روی ادبیّات مربوط به دانش نهان انجام داده است و حتّی سابقه این مفهوم را در رشته های دیگر هم بررسی كرده است. می‌توانید آن را در اینجا ببینید.Busch و Richards هم در این مقاله، به خصوص در مقدّمه آن توضیحات خوبی درباره مفهوم دانش نهان در مدیریت دانش می‌دهند.

یكی از نویسندگان معروف مدیریت دانش، آقای Karl Sveiby هم در اینجا مقاله ای دارد كه درباره دانش نهان به خصوص گفته های پولانی نوشته است. همچنین از این صفحه پیوندی دارد به یك امتحان عملی برای سنجش دانش نهان: پیدا كردن دماغ با چشم بسته!

امیدوارم مطلبی كه نوشتم مفید بوده باشد.

نوشته شده در یکشنبه 13 آذر 1384 و ساعت 10:12 ق.ظ توسط : محمد کیهانی
ویرایش شده در یکشنبه 13 آذر 1384 و ساعت 11:12 ق.ظ